Eerst uitsluiten dat het lichamelijk is
Begin bij de dierenarts, niet bij de training. Een blaasontsteking, wormen of iets anders lichamelijks kan er precies zo uitzien: een hond die het binnen niet ophoudt. Je kunt weken trainen op iets wat met een kuurtje over was.
Dat geldt zeker als het ineens begon bij een hond die het eerst wel kon. Een hond die het altijd al deed, heeft het waarschijnlijk nooit geleerd, en dan begin je bij het begin.
En kijk meteen even naar het voer
Let op hoe vaak hij moet poepen. Drie, vier keer per dag of meer, of midden in de nacht: dan is er een goede kans dat zijn voer niet bij hem past. Wat er niet verteerd wordt moet er weer uit, dus hoe meer daarvan, hoe vaker hij moet.
Ander voer kan dat oplossen, en dat scheelt je meteen een hoop nachten. Bespreek het met je dierenarts, want de oorzaak kan ook ergens anders zitten.
Wissel nooit van de ene dag op de andere, want dan krijg je diarree in plaats van minder poep. Hoe je veilig overstapt, in ongeveer een week, komt in een aparte uitleg. Die staat er nog niet.
Ga ervan uit dat hij het nooit geleerd heeft
Ook als de vorige eigenaar zei van wel. Een hond die zijn hele leven in een kennel stond, heeft geleerd dat je plast waar je staat, want een andere plek was er niet. Een hond die altijd op beton of op krantenpapier heeft geplast, zoekt binnen naar iets wat daarop lijkt.
Er is nog een variant die mensen vaak niet zien aankomen: de hond die altijd de tuin in kon lopen wanneer hij wilde. Die heeft nooit hoeven aangeven dat hij moet, en heeft ook nooit geleerd om het even op te houden. Zet zo'n hond in een huis waar de deur dicht is, en hij plast binnen. Niet uit onwil, maar omdat hij nooit iets anders heeft hoeven doen.
Dus je begint bij het begin, net als bij een pup. Soms gaat dat sneller, omdat een volwassen hond het langer kan ophouden en verbanden sneller legt. Maar reken er niet op. Reken er vooral niet op dat hij het eigenlijk wel zou moeten weten, want dat weet hij niet.
Je ziet het aankomen, of je bent te laat
Dit is het hele werk: erbij zijn. Zolang hij binnen is, wil je hem kunnen zien. Niet omdat je hem moet betrappen, maar omdat je hem naar buiten wil hebben vóórdat het misgaat.
Let op wat er verandert. Hij loopt onrustig rond, hij snuffelt opvallend veel aan de vloer, hij draait rondjes, hij loopt weg naar een andere kamer. Dat is je seintje. Niet afwachten of je het goed zag, gewoon naar buiten.
Kun je even niet kijken, zet hem dan in een kleinere ruimte of achter een hekje op een plek waar hij niet wil plassen, of neem hem gewoon mee. Een hond die een half uur alleen door het huis dwaalt, leert ondertussen iets wat jij niet wil.
Vaste momenten naar buiten
Naast die seintjes ga je op vaste momenten, ongeacht of hij iets aangeeft. Het eerste uur is elk uur een prima maat. Daarnaast altijd na het wakker worden, na het eten en drinken, en na het spelen.
Dat lijkt veel, en dat is het ook. Maar elke keer dat hij buiten plast, is een geslaagde herhaling, en daar bouw je het op. Elke keer dat het binnen gebeurt, is een herhaling die je niet wil. Je wint dit met aantallen, niet met geduld.
Gaat het goed, dan rek je het op. Twee uur, drie uur, en uiteindelijk zijn gewone rondjes.
Daarna leert hij het ophouden
Je hond weet nu dat het buiten hoort. Dat is het eerste stuk, maar zijn blaas is daarmee nog niet getraind. Hij geeft het meestal aan zodra hij het idee heeft dat hij moet, en dat is lang voordat hij echt moet. Vandaar dat hij het soms elk half uur vraagt.
In het begin ga je direct als hij het aangeeft. Dat aangeven is precies wat je wil hebben, dus dat beloon je door te luisteren. Zit dat er goed in, dan ga je het oprekken.
Dat doe je zo. De eerste keer dat hij het vraagt, stuur je hem rustig naar zijn plek en laat je hem daar nog even liggen of slapen. De tweede keer ga je wel. Nog beter is dat je er net vóór bent, zodat hij niet hoeft te vragen. Houd ongeveer bij hoeveel tijd er tussen zit, want dan zie je vanzelf of je echt aan het oprekken bent.
En kijk naar wat hij doet, niet alleen naar wat hij vraagt. Een hond die nog rustig kan gaan liggen, hoeft niet zo nodig en kan het nog even ophouden. Een hond die rondjes loopt en gaat snuffelen, moet nu naar buiten. Dan rek je niets op, dan ga je.
Blijft hij het heel vaak vragen terwijl hij verder rustig is, denk dan ook nog even aan wat je eerst uitsluit. Vaak moeten plassen is een van de eerste dingen die je bij een blaasontsteking ziet.
Altijd dezelfde plek
Kies één plek, bijvoorbeeld een vast stuk gras, en ga daar elke keer naartoe. Hij gaat die plek herkennen als de plek waar hij plast, en dat scheelt hem een hoop uitzoekwerk.
Maak er verder geen moment van. Niet spelen, niet veel praten, alleen dat rustige "goed zo" als het gelukt is. Raakt hij helemaal afgeleid, haal hem er dan even bij terug, maar houd het zo saai mogelijk. Juist doordat er op dat grasveld niets te beleven valt, gaat hij doen waarvoor jullie er staan.
En ga niet wandelen als hij niets gedaan heeft. Dan leert hij dat niet plassen een wandeling oplevert, en gaat hij het expres ophouden. Loop liever weer naar binnen en probeer het tien minuten later opnieuw.
Dit heb ik bij Coco zelf verkeerd gedaan, en dat werd later een probleem dat weer opgelost moest worden. Dat deel van haar verhaal komt er nog aan.
Belonen op het moment zelf
Als hij buiten plast, zeg je rustig "goed zo" en geef je hem meteen iets lekkers. Niet als je weer binnen bent, want dan beloon je het naar binnen lopen.
Wat je uiteindelijk ziet, is grappig en het is precies het teken dat het werkt: hij kijkt je aan terwijl hij plast. Dan snapt hij dat dit het moment is waarop er iets komt.
Beloon binnen twee seconden na de laatste druppel. Wacht je tot hij klaar is, zich omdraait en naar je toe komt, dan beloon je het naar je toe komen. Dat is ook een prima gedrag, maar het is niet wat je nu aan het leren bent.
Een ongelukje binnen
Betrap je hem terwijl hij bezig is, onderbreek hem dan met een geluid, niet met je stem als straf. Gewoon iets waardoor hij even stopt, en dan meteen mee naar buiten.
Is het al gebeurd, neem hem dan alsnog direct mee naar buiten. Er komt waarschijnlijk niets, want alles is er binnen al uit. Toch doe je het, want je legt zo steeds opnieuw dezelfde verbinding: plassen hoort buiten.
Daarna ruim je het op, zonder iets tegen hem te zeggen, het liefst als hij de kamer uit is. Gebruik een reiniger met enzymen. Gewone schoonmaakmiddelen halen de geur er voor jou uit, maar niet voor hem, en een plek die nog naar plas ruikt is een uitnodiging om het daar weer te doen.
Waarom je niet straft
Niet omdat straffen zielig is, maar omdat het niet werkt en je er last van krijgt.
Je hond legt de verbinding niet die jij bedoelt. Hij snapt niet dat je boos bent over iets van tien minuten geleden. Wat hij wel leert, is dat jij soms eng bent als je thuiskomt, of dat plassen waar jij bij bent gevaarlijk is. En dat laatste is precies het tegenovergestelde van wat je wil, want dan gaat hij het achter de bank doen of in de kamer waar jij niet bent.
Die schuldige blik zegt trouwens niets. Dat is geen schuld, dat is een hond die aan jouw houding ziet dat er iets gaat komen. VCA schrijft het net zo op: die blik betekent dat hij zich zorgen maakt, niet dat hij zich schuldig voelt.
Kijk ook naar wat eronder zit
Zindelijkheid staat niet los van de rest. Een hond die zich nog niet veilig voelt, die nergens tot rust komt of die zijn dagen niet kan voorspellen, houdt het slechter op. Spanning werkt nu eenmaal op de blaas, bij honden net zo goed als bij ons.
Zie je weinig vooruitgang, kijk dan niet alleen naar het schema maar ook naar de basis: heeft hij een plek die van hem is, is er genoeg rust, en weet hij ongeveer hoe zijn dag eruitziet. Vaak zie je de ongelukjes vanzelf minder worden zodra dat op zijn plek valt.
Hoe je je hond zich thuis veilig laat voelen, en waarom dat onder bijna alles ligt, komt in een aparte uitleg. Die staat er nog niet.
Als het geen zindelijkheid is
Soms train je op het verkeerde probleem. Let op deze vier:
- Markeren. Kleine beetjes, vaak tegen iets verticaals aan, vooral op nieuwe plekken of waar een andere hond is geweest. Dat is geen zindelijkheid maar communicatie.
- Plassen uit onderdanigheid. Hij plast een beetje als je hem begroet, over hem heen buigt of hem aanspreekt. Daar helpt rustiger binnenkomen tegen, en zeker geen correctie.
- Plassen van opwinding. Vooral bij jonge honden, bij thuiskomst of bezoek. Dat groeit er meestal uit als je de begroeting saai houdt.
- Alleen als jij weg bent. Dan gaat het waarschijnlijk niet over zindelijkheid maar over alleen zijn, en dan los je het ook daar op.
Herken je een van deze vier, dan is meer naar buiten gaan niet het antwoord. Dan zit de oorzaak ergens anders.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het voordat een volwassen hond zindelijk is?
Dat verschilt per hond, en het gaat vaak niet alleen over het plassen zelf. Een hond die zich nog niet veilig voelt en jou nog niet vertrouwt, heeft aan een schema niet genoeg.
Werk daarom niet alleen aan het probleem maar ook aan de basis eronder, zoals hierboven bij wat eronder zit.
Waarom plast mijn hond alleen binnen als ik weg ben?
Kijk eerst naar de tijd. Ben je langer weg dan hij het kan ophouden, dan is het geen zindelijkheidsprobleem maar rekenwerk.
Klopt de tijd wel, kijk dan naar waar hij is. Een hond die in zijn eigen bench of in een vertrouwde ruimte ligt, houdt het makkelijker op dan een hond die los door het huis loopt. En blijft het gebeuren, dan gaat het waarschijnlijk niet over plassen maar over alleen zijn. Een hond die in paniek raakt, plast sneller binnen. Dan los je dat eerst op, en de rest volgt vanzelf.
Wil hij niet in zijn bench, of is die nog geen fijne plek? Dan begin je daar: Hond wil niet in de bench.
Moet ik plaszakjes of een binnenmat gebruiken voor mijn hond?
Ik ben er geen fan van. Je leert je hond dat binnen plassen op één plek wel mag, terwijl je later precies dat niet meer wil. Je bent dus iets aan het aanleren wat je daarna weer moet afleren.
Liever iets vaker naar buiten, ook al is dat lastiger. Dan oefen je meteen het goede.
Wat doe ik als mijn hond in zijn bench plast?
Kijk eerst of de bench niet te groot is. In een ruime bench kan hij op de ene helft liggen en op de andere plassen, en dan hoeft hij het niet meer op te houden.
Kijk daarna of hij de bench echt een fijne plek vindt, want een hond die gespannen in zijn bench zit, plast er eerder in. En let op de tijd: laat hem niet langer wachten dan hij aankan, en rek het steeds een klein beetje op.
Hoe je van de bench een plek maakt waar hij zelf voor kiest, staat in Hond wil niet in de bench.