Een pup zindelijk maken is geen training die je hem geeft. Het is vooral dat jij vooruit kijkt: hem buiten hebben voordat hij moet, en niet nadat het al gebeurd is. Zijn blaas doet de rest vanzelf, want die groeit nog.
Dat betekent ook dat bijna elk ongelukje binnen niet zijn fout is. Iemand lette even niet op, of zag het seintje niet. Daar hoef je niets mee te doen behalve het de volgende keer eerder zien.
Zijn blaas moet nog groeien
Een pup kan het simpelweg nog niet lang ophouden. De AKC houdt als vuistregel ongeveer een uur per levensmaand aan, en dat loopt door tot een maand of negen. Een pup van drie maanden haalt dus zo'n drie uur, en dat is een bovengrens en geen doel.
In de eerste weken ga je gewoon elk uur naar buiten. Dat is vaker dan strikt nodig, en juist dat is de bedoeling: elke keer dat hij buiten plast, is een geslaagde herhaling. Elke keer dat het binnen gebeurt, is er een die je niet wil. Je wint dit met aantallen.
Elk uur, en na elk moment
Naast dat uur zijn er momenten waarop het bijna zeker is. Na het wakker worden, na het eten en drinken, na het spelen en nadat hij even in zijn bench heeft gelegen.
Die momenten staan niet los van de rest van zijn dag. Een pup die een vast ritme heeft, is een stuk makkelijker zindelijk te krijgen, simpelweg omdat je dan weet wanneer wat eraan komt.
Let op hoe hij loopt
Dit is het stuk waar bijna niemand op let, en het is het bruikbaarste dat ik je kan meegeven.
Bij een pup is snuffelen aan de vloer en rondjes draaien het bekende seintje. Alleen laat een jonge pup vaak helemaal niets merken, en dan sta je al te laat op. Kijk daarom niet alleen naar wat hij doet maar naar hoe hij loopt.
Een pup die moet, loopt anders. Wijdbeens, met zijn achterkant net iets anders eronder, een beetje alsof zijn broek vol zit. Het doet denken aan een peuter die net kan lopen. Als je het eenmaal een paar keer gezien hebt, zie je het er zo uit.
Dat is meestal je vroegste seintje, eerder nog dan het snuffelen. En zie je het: niet twijfelen of je het goed zag, gewoon naar buiten.
Altijd dezelfde plek
Kies één plek, bijvoorbeeld een vast stuk gras, en ga daar elke keer naartoe. Hij gaat die plek herkennen als de plek waar je plast, en dat maakt het voor hem een stuk makkelijker.
Maak er zelf ook geen moment van. Niet spelen, niet veel praten, alleen dat rustige "goed zo" als het gelukt is. Raakt hij helemaal afgeleid, haal hem er dan even bij terug, maar verder houd je het zo saai mogelijk. Juist doordat er op dat grasveld niets te beleven valt, gaat hij doen waarvoor jullie er staan.
Begin de wandeling pas als hij daar geweest is. Komt er na vijf minuten niets, ga dan niet alsnog lopen, maar neem hem mee naar binnen en zet hem in zijn bench. Tien minuten later probeer je het opnieuw.
Ga je toch wandelen terwijl hij niets gedaan heeft, dan leert hij iets wat je niet wil: niet plassen levert een wandeling op. Dan houdt hij het straks expres op, ook op momenten waarop jij helemaal niet van plan was om te gaan lopen. Zo blijft die plek verbonden met plassen en niet met rondhangen.
Beloon op het moment zelf
Zegt hij niets en doet hij het gewoon, dan zeg je rustig "goed zo" en geef je hem meteen iets lekkers. Niet als je weer binnen bent, want dan beloon je het naar binnen lopen.
Beloon binnen twee seconden na de laatste druppel. Wacht je tot hij klaar is, zich omdraait en naar je toe komt, dan beloon je het naar je toe komen. Dat is ook een prima gedrag, maar het is niet wat je nu aan het leren bent.
Laat hem niet in de tuin plassen
Dit is de fout die ik het vaakst zie, en het is er een die je later het moeilijkst terugdraait. Hij komt in twee vormen, en ze kosten je allebei iets anders.
De tuindeur staat open. Hij loopt naar buiten wanneer het hem uitkomt, dus hij hoeft nooit aan te geven dat hij moet en hij hoeft het ook nooit even op te houden. Allebei zijn het dingen die hij juist in deze weken zou leren, en zo leert hij ze niet. Dat merk je pas op de dag dat die deur dicht is, of als jullie ergens anders zijn.
Of je laat hem er even snel in. Het regent, of je bent moe, en de tuindeur is nu eenmaal dichterbij dan de voordeur. Het werkt, dus je doet het de volgende keer weer. Wat hij ondertussen leert, is dat de tuin de plek is. Daar loop je tegenaan zodra je gaat wandelen: hij doet buiten niets, houdt het de hele wandeling op, en zodra jullie thuiskomen gaat hij de tuin in. Dat is geen onwil, hij heeft het gewoon zo geleerd.
En hij groeit er niet uit. Een volwassen hond die geleerd heeft dat het in de tuin hoort, blijft dat doen. Dat afleren kost je veel meer moeite dan het nu meteen goed doen.
Een ongelukje is meestal een gemist signaal
Betrap je hem terwijl hij bezig is, onderbreek hem dan met een geluid, niet met je stem als straf. Gewoon iets waardoor hij even stopt, en dan meteen mee naar buiten.
Is het al gebeurd, neem hem dan alsnog mee naar buiten. Er komt waarschijnlijk niets, maar je legt zo steeds opnieuw dezelfde verbinding.
Word er niet boos over. Niet omdat dat zielig zou zijn, maar omdat het niet werkt: hij legt de verbinding niet die jij bedoelt, en wat hij wel leert is dat plassen waar jij bij bent gevaarlijk is. Dan doet hij het straks achter de bank.
Ruim het op met een reiniger met enzymen. Gewone schoonmaakmiddelen halen de geur er voor jou uit maar niet voor hem, en een plek die nog naar plas ruikt is een uitnodiging om het daar weer te doen.
Houd hem bij je zolang hij wakker is
Zolang je pup wakker is, wil je hem eigenlijk kunnen zien. Niet om hem te betrappen, maar om hem voor te zijn: bij het plassen, en net zo goed als hij iets in zijn bek neemt wat gevaarlijk is of iets van je huis staat te slopen.
Een pup die wakker in zijn eentje door het huis loopt, oefent ondertussen precies wat jij niet wil. Dat is de tweede fout die ik veel zie, en samen met de tuin is het de reden dat zindelijkheid bij de een drie weken duurt en bij de ander drie maanden.
Kun je even niet opletten, zet hem dan in zijn bench of achter een hekje, of neem hem mee naar de kamer waar jij bent.
De nacht
De nacht gaat vaak beter dan mensen verwachten. Een pup die in zijn bench slaapt, houdt het daar meestal op, simpelweg omdat hij niet wil liggen waar hij net geplast heeft.
Reken er wel op dat hij die bench in het begin stom vindt en erin huilt. Dat hoort erbij en het gaat over, en daarna wordt het zijn eigen plek.
Plaszakjes en binnenmatten
Ik ben er geen fan van. Je leert je pup dat binnen plassen op één plek wel mag, terwijl je later precies dat niet meer wil. Je bent dus iets aan het aanleren wat je daarna weer moet afleren, en dat is dezelfde val als de tuin.
Liever iets vaker naar buiten, ook al is dat lastiger. Dan oefen je meteen het goede.
Woon je op een flat en is naar buiten echt niet elke keer te doen, gebruik dan iets wat op echt gras lijkt. Dan is de stap naar buiten straks een stuk kleiner dan vanaf een mat of een krant.
Als het opvallend vaak blijft
Moet hij ondanks alles heel vaak, of komt er steeds een klein beetje, laat hem dan even nakijken. Bij een pup zijn wormen en een blaasontsteking allebei gewoon, en daar train je niet tegenop.
Let ook op hoe vaak hij moet poepen. Drie of vier keer per dag of meer, of midden in de nacht, dan is er een goede kans dat zijn voer niet bij hem past. Wat er niet verteerd wordt, moet er immers weer uit.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het voordat een pup zindelijk is?
Daar is geen getal voor dat voor jouw hond klopt. De cijfers die je tegenkomt lopen ook uiteen: de AKC houdt aan dat een pup rond zes maanden meestal betrouwbaar is als je vroeg begint, terwijl andere bronnen vier tot zes maanden noemen en soms tot een jaar. Sommige pups hebben het in een paar weken door.
Zo'n bandbreedte zegt vooral dat elke hond zijn eigen tempo heeft, net als elk kind. Het gaat om waar je uitkomt en niet om hoe lang je erover deed. Een pup die er vijf maanden over doet is geen mislukte pup.
Duurt het wel veel langer dan je had verwacht, ga dan niet harder trainen maar kijken wat er mis is. Eerst het lichamelijke, en daarna de basis eronder: heeft hij een vast ritme, komt hij genoeg tot rust, en kun jij hem wel echt in de gaten houden zolang hij wakker is.
Waarom plast mijn pup binnen terwijl hij net buiten is geweest?
Let eens op het moment waarop hij stopt. Een pup die tijdens het plassen iets ziet of hoort, stopt daar gewoon mee, en dan is hij dus nog niet leeg.
Zag je dat gebeuren, ga dan kort daarna voor de zekerheid nog een keer naar buiten. Blijf niet staan wachten tot het vanzelf nog een keer komt, want dat plasmoment houd je juist zo kort mogelijk.
Gebeurt het binnen alsnog, word er dan niet boos om. Neem hem mee naar buiten om hem te laten zien waar het wel moet, en ruim het daarna op.
Blijft het heel vaak, dan is het geen kwestie van meer oefenen. Laat hem dan even nakijken.
Waarom plast mijn pup niet buiten maar binnen wel meteen?
Meestal is dat afleiding. Er valt buiten zoveel te zien dat hij vergeet waarvoor hij daar stond, en zodra het binnen weer rustig is komt het alsnog.
Wacht dan niet te lang met een tweede poging. Naar binnen, een paar minuten laten zakken, en weer naar buiten.
Blijf buiten trouwens ook niet eindeloos staan wachten. Juist door het kort te houden leert hij dat er op dat moment buiten niets te beleven valt behalve plassen en poepen.
Hoe leer ik mijn pup aangeven dat hij naar buiten moet?
Dat aangeven komt pas als hij doorheeft dat het buiten hoort. In de weken daarvoor laat hij het op een andere manier merken: hij gaat snuffelen, hij loopt anders, hij wordt onrustig. Dat is de fase waarin jij degene bent die het ziet aankomen, niet hij.
Daarna zie je het omslaan. Het eerste wat een pup meestal doet, is voor de deur gaan zitten waar jullie naar buiten gaan, of alvast naar de gang lopen. Let daarop, want het is makkelijk te missen.
Soms ziet het er heel anders uit. Hij gaat een beetje irritant doen, en het lijkt alsof hij je zit te pesten. Meestal wil hij je gewoon iets vertellen en weet hij nog niet hoe hij dat netjes doet.
Kan ik mijn hond leren op een bel te drukken als hij naar buiten wil?
Dat kan zeker werken. Let er wel op dat het niet misbruikt wordt: sommige hondjes vinden buiten zo leuk dat ze op de bel drukken om daar lekker te gaan hangen.
Daarom houd je die plas buiten saai. Je gaat alleen even plassen en daarna weer naar binnen. De bel betekent geen wandeling, de bel betekent een saaie plas.
Hoe je hem dat stap voor stap leert, komt in een aparte uitleg over de bel aan de deur. Die staat er nog niet.
Waarom plast mijn pup van blijdschap of als hij schrikt?
Dat komt bij pups vaker voor dan bij volwassen honden, en het is normaal. Een pup die blij is of ergens van schrikt, kan het op dat moment simpelweg niet ophouden.
Het betekent dus niet dat hij niet zindelijk is, en het is ook niets om iets van te zeggen. Hij kan er niets aan doen.
Waarom plast mijn pup ineens weer binnen na een paar goede weken?
Begin niet opnieuw, maar kijk eerst wat er veranderd is. Is het schema anders geworden, is hij onrustiger in huis, is er iets gebeurd, ben je van voer gewisseld of drinkt hij meer dan eerst? Dat zijn allemaal dingen waardoor er ineens weer ongelukjes komen.
Weet je niet wat het is, laat hem dan nakijken. Een blaasontsteking begint vaak precies zo: het ging goed en ineens niet meer.
Ben je net van voer gewisseld? Hoe je dat rustig doet komt in een aparte uitleg. Die staat er nog niet.
Hoe houd ik het consistent als iemand anders op mijn pup past?
Geef je schema mee, en zet erbij wat jou aan je eigen pup opvalt. Hoe hij loopt als hij moet bijvoorbeeld, want daar let iemand anders uit zichzelf niet op.
Geef ook iets mee wat naar thuis ruikt, een knuffel of een speeltje. En neem als het kan zijn bench of zijn kleed mee. Dat is niet om de geur: daarmee is zijn slaapplek daar meteen duidelijk. Een pup die thuis prima slaapt, kan dat ergens anders zomaar niet, en met zijn eigen bed erbij snapt hij veel sneller wat de bedoeling is.
En het belangrijkste: laat hem alleen bij iemand die je vertrouwt en die jouw manier van werken ook echt wil volhouden. Eén persoon die de tuindeur wel even openzet omdat het makkelijker is, haalt weken werk onderuit.